Segman, makine ve otomotiv sistemlerinde parçaları eksenel olarak sabitlemek, konumlandırmak veya belirli uygulamalarda sızdırmazlığa yardımcı olmak için kullanılan halka biçimli elemanların genel adıdır. Ancak “segman” tek bir parçayı ifade etmez. Mil üzerine takılan dış segman, yuva içine yerleşen iç segman, E tipi tutucu segman, motor piston segmanı ve bazı uygulamalarda kullanılan plastik tutucu halkalar birbirinden farklı görev ve malzeme gerektirir.
Segman Çeşitleri Nelerdir?
1. Dış Segman
Dış segman, bir milin dış çevresindeki kanala yerleşir. Mil üzerindeki rulman, dişli veya benzeri parçaların eksen boyunca hareket etmesini sınırlamak için kullanılır. Ölçü seçimi yapılırken mil çapı, kanal geometrisi ve beklenen eksenel yük birlikte değerlendirilir.
2. İç Segman
İç segman, bir delik veya gövde içindeki kanala oturur. Rulman ve benzeri parçaların gövde içinde konumunu korumaya yardımcı olur. Dış segmanın tersine çalışma yüzeyi bir milin dışı değil, bir deliğin iç çapıdır.
3. E Tipi Segman
E tipi segman, hızlı montaj gereken küçük çaplı millerde sık kullanılan tutucu elemanlardan biridir. Açık formu sayesinde yandan takılabilir. Küçük mekanizmalar, bağlantı elemanları ve seri montaj uygulamalarında tercih edilebilir.
4. Piston Segmanı
Piston segmanları, içten yanmalı motorlarda piston ile silindir duvarı arasında çalışan özel metal halkalardır. Basınç kontrolü, yağ yönetimi ve ısı transferi gibi görevler üstlenir. Bu parçalar, mil tutucu iç veya dış segmanlarla aynı sınıfta değerlendirilmemelidir; malzeme ve çalışma koşulları çok daha farklıdır.
5. Plastik Segman ve Tutucu Halkalar
Plastik segmanlar veya plastik tutucu halkalar; metal segmanın yüksek yük kapasitesinin gerekmediği, düşük ağırlık, elektriksel yalıtım, korozyon direnci veya sessiz çalışma gibi avantajların önemli olduğu uygulamalarda kullanılabilir. Poliamid ve farklı mühendislik plastikleri, çalışma sıcaklığı ve yük şartlarına göre değerlendirilebilir. Plastik bir segman, motor piston segmanının alternatifi değildir; kullanım alanı tasarıma göre belirlenir.
Segman Seçerken Hangi Kriterlere Bakılmalı?
- Mil veya delik çapı ile kanal ölçüsü
- Taşınacak eksenel ve radyal yük
- Çalışma sıcaklığı ve kimyasal ortam
- Korozyon veya elektriksel yalıtım gereksinimi
- Montaj ve sökme sıklığı
- Parçanın metal mi plastik mi olması gerektiği
Plastik Segman Ne Zaman Avantajlıdır?
Plastik segmanlar özellikle korozyon riski bulunan ortamlarda, elektriksel izolasyon gereken ürünlerde ve parçanın hafif olması istendiğinde avantaj sağlayabilir. Enjeksiyon kalıplama, yüksek adetli özel geometri üretiminde tekrar edilebilir ölçü ve hızlı seri üretim imkânı sunar. Buna karşılık yüksek sıcaklık, yüksek eksenel yük veya yorulma dayanımının kritik olduğu uygulamalarda metal çözümler daha uygun olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İç segman ile dış segman arasındaki fark nedir?
Dış segman mil üzerindeki kanala, iç segman ise bir delik veya gövde içindeki kanala yerleşir. Seçim parça geometrisine göre yapılır.
Plastik segman dayanıklı mıdır?
Doğru mühendislik plastiği ve doğru geometri seçildiğinde birçok düşük ve orta yük uygulamasında yeterli performans sağlayabilir. Uygunluk, yük ve sıcaklık koşullarına göre doğrulanmalıdır.
Temel tanım için Segman Nedir? Otomotivdeki Rolü Nedir? yazısına göz atabilirsiniz.
Teknik çizime göre plastik tutucu halka veya özel plastik parça üretimi için İdeal Plastik ile iletişime geçin.